Ben je misschien gevoelig voor tekst?

Als deze vraag wordt gesteld, reageren mensen verbaasd: waar gaat dit over?  Ok, de vraag is misschien wat onbeholpen, omdat het associaties oproept met een allergie. Alsof woorden zouden kunnen leiden tot een niesbui. Terwijl het gaat over hoe men tekst ontvangt.

Er zijn een aantal varianten van gevoeligheid:

De eerste is het makkelijkste te ontdekken omdat die algemeen van aard is. het gaat om uitspraken die geleidelijk aan door iedereen worden overgenomen. Een aantal jaren geleden was dat vet, daarna cool en weer later chill. Pauline... heeft haar werk ervan gemaakt om dit soort nieuwigheden in boekjes en shows te verwerken. Denk ook aan het eindeloos gebruikte woordje ‘Top!’ dat in apps vergezeld gaat van een grote hoeveelheid uitroeptekens en omhoog gestoken duimpjes.

Dit actuele woordenboek heeft meer invloed dan we denken. Met deze one-liners  zorgen we dat we bij de groep horen. Het vormt het cement tussen de stenen. “Het bevestigt het gevoel van verbinding.’

Er is een nieuwe categorie uitspraken variërend van ‘het is wat het is’ of ‘het komt goed’, die op een dieper niveau ook een beproefd middel zijn om ‘moeilijke’ onderwerpen onder het tapijt schuiven, of confrontaties uit de weg te gaan. Deze zijn inmiddels gemeengoed geworden.

Niet zo lang geleden antwoordde  de caissière toen ik m’n pasje aan het zoeken was,  en ik zei dat ik even tijd nodig, meteen: ‘Komt goed, komt goed.’ Alsof ze me alvast gerust wilde stellen. Een mantra om tegenslag voor te zijn. Tot zover het onbewust gebruik van uitspraken en gezegden die daarmee gemeengoed worden. Die ons tegelijkertijd iets vertellen over de tijd waarin we leven en wat we belangrijk vinden.  Blijkbaar hebben we het nodig om voortdurend te horen ‘dat het goed. komt’ Sowieso beter dan het tegenovergestelde ‘het is maar de vraag of het goed komt.’

Dan de gevoeligheid die persoonlijk is. Mensen die in hun jeugd weinig positieve feedback hebben gehad,, zijn meer gevoelig voor uitspraken van negatieve aard.  In het brein zijn de receptoren voor positieve tekst nauwelijks aanwezig. Als je dan ook nog bedenkt dat tegenover de zwaarte van 1 negatieve opmerking tenminste tien positieve opmerkingen nodig zijn, om zich lichter te voelen, dan is het geen wonder dat dit kan leiden tot problemen in relaties. Dat uit zich in klachten over een partner die altijd zo negatief is of niet eens hoort dat er een compliment werd gegeven. Helaas is dat soms het  geval. Het vereist eerder begrijp en oefening dan een verwijt.

Tenslotte  is er een gevoeligheid die aangeboren is.  Sommige mensen zijn in aanleg meer gevoelig voor uitspraken dan andere. Zie het maar als een filter dat geluiden anders importeert. Het komt vaker voor dat vrouwen teksten letterlijk nemen. Zowel geschreven als uitgesproken, zijn ze vaker geneigd dit als absoluut te ervaren. Komt dit vervolgens ter sprake in de praktijk, dan is manlief verbaasd. Hoe kan iemand een uitspraak nu zo serieus nemen? Zo letterlijk? En als dat zo is, dan is dat toch reden om er vragen over te stellen? Maar nee, in het geval van deze gevoeligheid voor tekst, is er al een actie uit voortgekomen die conform is aan de conclusie die zij hebben getrokken op basis van de in hun ogen ‘stellige’ uitspraak. Zo ontstaat het beeld van dominante personen, terwijl her start met een gehoor dat meer absorbeert dan gezegd wordt. Dat zou positief kunnen uitwerken maar helaas pakt dat in de meerderheid van de gevallen negatief uit voor de ontvanger.

Tip: onderzoek hoe het zit met jouw gevoeligheid voor tekst. Check bij de ander wat die gehoord heeft. Check ook wat hij of zij erbij gevoeld heeft. Voordat je reageert, actie onderneemt of conclusies trekt, waardoor een uitspraak een eigen leven gaat leiden. Vraag voor je reageert, volgt of aanneemt. Kans is groot dat de zender niet eens weet waar het over gaat en/ of zich de uitspraak niet herinnert.